PHẦN 4: SINH HỌC CƠ THỂ
CHƯƠNG I: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
A-CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT

Bài 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG
I. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN CỦA HỆ RỄ THÍCH NGHI VỚI CHỨC NĂNG HẤP THỤ NƯƠC VÀ MUỐI KHOÁNG
1. Hình thái của hệ rễ:
Rễ cấu tạo gồm có 4 miền:
- Miền trưởng thành.
Miền lông hút.
Miền sinh thưởng.
Chóp rễ.
2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ.
- Rễ cây trên cạn hấp thụ nước và ion khoáng chủ yếu qua miền lông hút.
- Rễ cây sinh trưởng nhanh về chiều sâu, phân nhánh chiếm chiều rộng theo hướng của nguồn nước, tăng nhanh số lượng lông hút ( tăng bề mặt hấp thụ ( tăng khả năng hấp thụ nước và ion khoáng.
- Lông hút tồn tại trong thời gian ngắn, dễ gãy và sẽ biến mất ở môi trường quá ưu trương, quá axit hay thiếu oxi.
II. CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG
1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút.
a. Hấp thụ nước: Sự xâm nhập của nước từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế thụ động. (cơ chế thẩm thấu): môi trường nhược trương (môi trường đất) -> môi trường ưu trương (tế bào lông hút).
So với môi trường đất, dịch của tế bào lông hút là dịch ưu trương vì:
-Quá trình thoát hơi nước ở lá hút nước lên phía trên, làm giảm lượng nước trong tế bào lông hút.
- Nồng độ các chất tan (ion khoáng, axit hữu cơ, đường… ) cao.
b. Hấp thụ ion khoáng:
Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo 2 cơ chế:
- Thụ động: nồng độ ion cao (đất) -> nồng độ ion thấp (tế bào lông hút).
- Chủ động: đối với ion khoáng mà cây có nhu cầu cao (K+) di chuyển ngược chiều nồng độ, nhờ bơm ion và năng lượng ATP.
2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ.
Dòng nước và các ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ theo 2 con đường:
- Con đường gian bào: theo không gian giữa các tế bào và không gian bên trong vách xenlulôzơ.
- Con đường tế bào: xuyên qua chất tế bào của các tế bào.
III. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC TÁC NHÂN MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG
Các yếu tố ngoại cảnh: nhiệt độ, ánh sáng, lượng ôxi, các đặc điểm vật lý, hóa học của đất (độ pH, áp suất thẩm thấu…) ảnh hưởng đến sự hấp thụ nước và ion khoáng.
Bài 2: VẬN CHUYỂN VẬT CHẤT TRONG CÂY
Trong cây có 2 dòng vận chuyển:
Dòng mạch gỗ và dòng libe.
I. DÒNG MẠCH GỖ.
1. Cấu tạo của mạch gỗ.
Tế bào mạch gỗ gồm có hai loại: quản bào và mạch ống.
* Giống nhau:
- Là những tế bào chết, không có màng, không bào quan tạo thành những ống rỗng.
- Vách được linhin hoá bền chắc, chịu được nước. Trên vách có các lỗ bên.
- Các quản bào cũng như mạch ống có các lỗ bên xếp sít khớp nhau tạo thành đường vận chuyển ngang.
* Khác nhau:
Quản bào
 Mạch ống

- Tế bào dài hình thoi

- Các tế bào xếp thẳng
đứng gối đầu lên nhau
- Có ở dương xỉ ( thực vật có hoa
-Tế bào ngắn , rộng hơn, có 2 đầu đục lỗ
- Các tế bào xếp thẳng
đứng kề đầu nhau
- Có ở thực vật hạt kín và bộ dây gấm của ngành hạt trần

2. Thành phần của dịch mạch gỗ.
Dịch mạch gỗ gồm: Nước, ion muối khoáng, chất hữu cơ (axit amin, vitamin, ancaclôit…) được tổng hợp ở rễ.
3. Động lực đẩy của dòng mạch gỗ.
Dòng nhựa nguyên di chuyển ngược chiều trọng lực từ rễ lên đỉnh nhờ 3 lực sau:
- Ap suất rễ (động lực đầu dưới).
- Lực hút do thoát hơi nước ở lá (động lực đầu trên).
- Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với vách mạch gỗ.
II. DÒNG MẠCH RÂY:
1. Cấu tạo của mạch rây.
Gồm có 2 loại tế bào: ống hình rây và tế bào kem, là những tế bào sống.
- Ong hình rây không nhân, có màng sinh chất. Các tế bào nối với nhau qua các bản